Khởi nghĩa Lam Sơn (1418–1428), Bình Ngô Đại Cáo & Quốc Triều Hình Luật
Từ Hội thề Lũng Nhai (1416), đại thắng Tốt Động – Chúc Động (1426), Chi Lăng – Xương Giang (1427) đến nền thịnh trị Hồng Đức và bộ Quốc Triều Hình Luật thời Lê Thánh Tông.
Trọng tâm cần nhớ
- Năm 1416, Lê Lợi cùng 18 hào kiệt lập Hội thề Lũng Nhai; đầu năm 1418 chính thức dựng cờ khởi nghĩa tại Lam Sơn.
- Cuối năm 1427, quân Lam Sơn tiêu diệt viện binh Liễu Thăng tại Chi Lăng – Xương Giang, mở Hội thề Đông Quan cho quân Minh rút về nước.
- Dưới triều Lê Thánh Tông (1460–1497), bộ Quốc Triều Hình Luật (Luật Hồng Đức) và Bản đồ Hồng Đức được ban hành.
1. Mười năm Lam Sơn và Nghệ thuật Tâm công
Từ căn cứ rừng núi Thanh Hóa, Bình Định Vương Lê Lợi và Nguyễn Trãi đã kết hợp chiến tranh nhân dân với mưu lược "Mưu phạt tâm công" (đánh vào lòng người). Sau đại thắng Tốt Động – Chúc Động (1426) và Chi Lăng – Xương Giang (1427), Lê Lợi mở Hội thề Đông Quan, cấp thuyền ngựa cho Vương Thông rút quân về nước để giữ hòa khí lâu dài.
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân, Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.
2. Thịnh trị Hồng Đức và Quốc Triều Hình Luật
Dưới triều vua Lê Thánh Tông, nhà nước quân chủ trung ương tập quyền đạt tới đỉnh cao. Quốc Triều Hình Luật (Luật Hồng Đức) gồm 6 quyển, 722 điều với nhiều quy định tiến bộ bảo vệ quyền lợi phụ nữ, sở hữu ruộng đất và chủ quyền biên cương quốc gia.
Nguồn sử liệu tham khảo
- Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (大越史記全書) — Ngô Sĩ Liên, Vũ Quỳnh, Phạm Công Trứ, Lê Hy cùng Quốc sử viện triều Hậu Lê (Biên soạn năm 1479; bản khắc in Nội các quan bản năm Chính Hòa thứ 18 (1697))
- Lịch Triều Hiến Chương Loại Chí (歷朝憲章類誌) — Phan Huy Chú (Hoàn thành và dâng lên vua Minh Mạng năm 1821)
- Lam Sơn Thực Lục (藍山實錄) — Đề tựa năm Thuận Thiên thứ 4 (1431), gắn với Lê Lợi và Nguyễn Trãi (Thế kỷ XV (bản in lại thời Vĩnh Trị năm 1676))