Vương triều Nguyễn, Quốc hiệu Việt Nam (1804), Cải cách Minh Mạng & Bước ngoặt 1945
Quá trình xác lập quốc hiệu Việt Nam năm 1804, cải cách hành chính 31 tỉnh thời Minh Mạng, biên soạn Đại Nam Thực Lục và tiến trình lịch sử từ 1858 đến năm 1945.
Trọng tâm cần nhớ
- Năm 1802, vua Gia Long lập vương triều Nguyễn, đóng đô tại Phú Xuân (Huế); năm 1804 chính thức đặt quốc hiệu là Việt Nam.
- Năm 1831–1832, vua Minh Mạng thực hiện cải cách hành chính thống nhất cả nước thành 30 tỉnh và 1 phủ Thừa Thiên.
- Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn các bộ sử lớn: Đại Nam Thực Lục, Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục, Đại Nam Nhất Thống Chí.
1. Kinh đô Phú Xuân (Huế) và Quốc hiệu Việt Nam (1804)
Năm Nhâm Tuất (1802), Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng đế lấy niên hiệu Gia Long, chọn Phú Xuân (Huế) làm kinh đô của một quốc gia thống nhất từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau. Tới năm Giáp Tý (1804), quốc hiệu Việt Nam chính thức được công bố.
2. Cải cách Minh Mạng và Di sản Quốc Sử Quán Triều Nguyễn
Vua Minh Mạng (1820–1841) bãi bỏ Bắc Thành và Gia Định Thành, chia cả nước thành 31 đơn vị hành chính cấp tỉnh – nền tảng địa giới tỉnh thành Việt Nam hiện đại. Dưới triều Nguyễn, Quốc sử quán đã để lại kho tàng Mộc bản và Châu bản được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu Thế giới.
Nguồn sử liệu tham khảo
- Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục (欽定越史通鑑綱目) — Quốc sử quán triều Nguyễn (Phan Thanh Giản làm Tổng tài) (Khởi soạn năm 1856, hoàn thành năm 1884 dưới triều Tự Đức – Kiến Phúc)
- Đại Nam Thực Lục (大南實錄) — Quốc sử quán triều Nguyễn (Trương Đăng Quế, Nguyễn Trọng Hợp...) (Biên soạn từ năm Minh Mạng thứ 2 (1821) đến năm Duy Tân thứ 3 (1909))