Trận Đại Thắng Bến Chương Dương (Tháng 6/1285) (Tháng 5 âm lịch năm Ất Dậu (Tháng 6/1285))

Chiến trường: Xã Chương Dương (Thường Tín), Thủ đô Hà Nội (Chuẩn hành chính NQ 202/2025/QH15) · Tọa độ: 20.8256°N, 105.9128°E

Quân Trần bất ngờ tập kích áp sát đồn thủy binh của địch tại bến Chương Dương, cướp giáo giặc ("Đoạt sáo Chương Dương độ"), thiêu hủy hàng loạt chiến thuyền Nguyên rồi thừa thắng tiến thẳng lên bao vây giải phóng kinh thành Thăng Long.

Bối cảnh chiến lược

Ngay sau chiến thắng Hàm Tử chặn đứng cánh quân Toa Đô, Quốc công Tiết chế Trần Quốc Tuấn cử Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải cùng Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản dẫn quân đánh thẳng vào bến Chương Dương – căn cứ thủy quân chiến lược bảo vệ cửa ngõ phía nam kinh thành Thăng Long.

Chỉ huy & Lực lượng tham chiến

Chỉ huy Đại Việt / Việt Nam: Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải, Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản, Trần Thông, Nguyễn Khảạp

Chỉ huy đối phương: Trấn Nam Vương Thoát Hoan (Toghan), Lưu Thế Anh (Thủy quân và đồn lũy tiền tiêu của Thoát Hoan bảo vệ phía nam Thăng Long)

Diễn biến các giai đoạn chiến thuật (2 giai đoạn)

1. Giai đoạn 1: Đột kích căn cứ thủy binh Chương Dương bên bờ hữu sông Hồng (Tháng 5 âm lịch năm Ất Dậu (Tháng 6/1285)) — Thượng tướng Trần Quang Khải và Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản chỉ huy thủy bộ quân Trần tiến công chớp nhoáng vào cụm đồn trại và bến thuyền Chương Dương của quân Nguyên. Vị trí: Bến Chương Dương (Thường Tín, Hà Nội).
2. Giai đoạn 2: Phát triển tiến công giải phóng Kinh thành Thăng Long (Tháng 5 âm lịch năm Ất Dậu (Tháng 6/1285)) — Sau khi làm chủ bến Chương Dương, đại quân Trần Quang Khải tiến dọc sông Hồng lên áp sát Thăng Long, buộc Trấn Nam Vương Thoát Hoan phải rút chạy qua cầu phao sang bờ bắc sông Hồng. Vị trí: Kinh thành Thăng Long (Hà Nội).

Kết quả & Ý nghĩa lịch sử

Căn cứ Chương Dương bị san phẳng hoàn toàn. Trấn Nam Vương Thoát Hoan hoảng sợ phải bỏ thành Thăng Long rút chạy sang bờ bắc sông Hồng (Gia Lâm – Kinh Bắc), mở đầu cuộc tháo chạy thảm hại về biên giới.

Đòn quyết định bẻ gãy thế phòng ngự phía nam Thăng Long của đại quân Thoát Hoan, trực tiếp đưa tới việc thu phục kinh sư và nguồn cảm hứng cho bài thơ "Tụng giá hoàn kinh sư" của Trần Quang Khải.